Chất lượng của GOTY 2024 khá là tệ nhưng drama của nó thì thật là hay, phải nói là trong 5 năm trở lại đây, hiếm có năm nào mà GOTY lại vui như vậy, combat phải nói liên tục, hít hà drama cứ gọi là bổ phổi.
Không chỉ combat chính thống từ vấn đề vote hay các kênh truyền thông, mà ở dưới sân khấu từ fan, streamer tới nhà sản xuất cũng rất tích cực ném bom xăng vào lửa, để giữ cho cái cuộc chiến này rõ ràng sẽ không thể kết thúc sớm được. Việc Astro Bot thắng đương nhiên là bất ngờ khi hầu hết dân tình còn không biết tới nó, do đó có một luồng ý kiến khá hay trên các hội nhóm game Việt Nam, đó là game độc quyền mà được GOTY là không công bằng.
Astro Bot là game không ai biết?
Đầu tiên thì vẫn phải nói lại một chút về Astro Bot cái đã, nhưng lần này chúng ta sẽ không lôi Wukong vào nữa vì cái gì hoài nó cũng không vui, mà Góc hư cấu muốn bàn về vấn đề tiếp cận của tựa game này. Bạn còn nhớ Balatro – game thần bài chúa của mọi loại nghiện, cái game mà không ai biết nó từ chỗ nào chui lên, đột nhiên xuất hiện trong đề cử chứ. So sánh một chút độ phổ biến của Astro Bot chỉ hơn được Balatro mà thôi, tức là đặt vào trong một cộng đồng game thủ, rất ít người biết đây là game gì.
Cái này không liên quan gì đến chất lượng hay độ nổi tiếng của game, mà nó là vấn đề quen mặt hay chính xác là quen tên. Thí dụ như Final Fantasy 7 Rebirth đi, năm nay nó nằm trong 7 hạng mục đề cử, nhiều nhất so với toàn bộ các game còn lại, nhưng chỉ thắng được đúng một mục là âm nhạc hay nhất. Nói tới Final Fantasy thì chắc không một game thủ nào không biết, nó không phải nổi tiếng mà là huyền thoại luôn rồi.
Tương tự như vậy là Metaphor:ReFantazio, xuất hiện trong 6 đề cử và chiến thắng 3 hạng mục. Độ phủ sóng của Metaphor thì cũng khỏi bàn, riêng việc người ta gọi nó là Persona 5 clone đã đủ khiến dân tình hứng thú rồi. Nếu Astro Bot có không thắng thì Metaphor mới là ứng viên vô địch sáng giá nhất tiếp theo, cái này là ý kiến được đại đa số game thủ đồng tình.
Như vậy Astro Bot là game độc quyền của Playstation 5 lại thắng cả GOTY, nhưng mức độ nhận diện của nó là thấp nhất trong số các ứng viên (không tính Balatro vì đây là game dành cho người nghiện). Kiểu như bạn lên nhận giải thưởng lớn nhất thế giới, mà ở dưới người ta còn không biết bạn là ai ấy, nghe nó có vô lý không cơ chứ.
Điều này đến từ nhiều yếu tố, nhưng theo Góc hư cấu thì nguyên nhân chính là 2 vấn đề:
– Một tựa game khác của Sony là Concord đã làm người ta quên mất Astro Bot, khi năm nay nhắc tới Sony là dân tình toàn lôi Concord ra.
– Thứ hai theo tôi quan trọng hơn, đó là cái nhìn đầu tiên, Astro Bot không tạo cho người ta cảm giác đây là một game bom tấn, từ đó nó không có hiệu ứng bùng nổ diện rộng. Chúng ta sẽ đi kỹ hơn vào từng lý do một.
May mắn cho Sony là năm nay bọn họ thắng được GOTY với Astro Bot, vì nói tới Sony là người ta nói Concord suốt cả năm vừa rồi, mặc dù thực tế là cổ phiếu Sony đang chạm đỉnh cao nhất trong 20 năm trở lại đây, mảng giải trí đặc biệt là game phất lên như diều. Nhưng tất nhiên là game thủ méo ai quan tâm tới chuyện đó, ấn tượng của họ với Sony trong năm nay ngoài siêu phẩm woke Concord, còn có chuyện bắt người ta phải đăng nhập vào PSN để chơi Helldivers 2 nữa – tôi vẫn cay vụ ban IP nhé, chưa quên đâu.
Do đó Astro Bot giống như một trong hằng hà sa số các game khác của Sony, sự chú ý của nó là thấp nếu so với các game độc quyền khác trên Playstation. Truyền thông thì bận đánh Concord còn game thủ thì hả hê khi nó thất bại, cho nên không có gì lạ khi Astro Bot ít được chú ý tới.
Vấn đề thứ 2 là ấn tượng đầu tiên, khi nhắc tới các game độc quyền cho Playstation 5, mặc định trong đầu mọi người đó phải là các IP đình đám, những con AAA với số vốn đầu tư tính bằng hàng chục triệu đô, cinematic hoành tráng còn lối chơi thì hành động hay thế giới mở sáng lòa, không thì cũng phải có cốt truyện như phim đoạt giải Oscar. Giờ nhìn qua Astro Bot bạn thấy cái gì, một con game plaform với tạo hình cho gia đình, rõ ràng là không hấp dẫn với phần lớn đại chúng và dĩ nhiên là hoàn toàn không có cốt truyện. Thí dụ như tôi ban đầu cũng chẳng ấn tượng gì với Astro Bot, về sau mua và chơi nó, đơn giản vì tự nhiên thấy nó giống một con game tuổi thơ đó là I-ninja mà thôi, tức là game không tạo được hiệu ứng chấn động đầu tiên.
Có người bảo Astro Bot copy nhiều thứ từ Nintendo, cái này thì phải rõ ràng, Sony không phải là Nintendo và nếu Astro Bot là do Nintendo phát hành, thì nó đã đập chết ăn thịt sạch mọi thứ rồi. Nintendo không phải là một công ty làm game, đây là giáo phái trá hình cm nó rồi ấy chứ, nhất là khi nói về dòng game plaform.
Từ những thứ này nó tạo ra thiên kiến cho game thủ, tức là nếu chưa chơi họ sẽ mặc định Astro Bot sẽ không hay, vì quá ít thông tin và cái nhìn đầu tiên nó mang lại phải nói thẳng là tầm thường. Nói đơn giản thì giống Balatro, những game không thể thấy hay nếu không tự mình trải nghiệm, tất nhiên chơi xong thì ai cũng thành nghiện hết.
Thiên kiến về Astro Bot còn được đẩy lên cao nhờ các streamer đình đám, do năm nay GOTY có quá nhiều drama, nên cộng đồng sẽ đi tìm kiếm thông tin từ người nổi tiếng để xác minh luận điểm của mình. Phản ứng của rất nhiều streamer cũng giống như game thủ, đó là kinh ngạc khi Astro Bot đoạt giải, xong tự hỏi cái game này là game gì, sau đó nói chuyện ẩn ý là chắc có vấn đề gì với GOTY năm nay rồi, nên Astro Bot của Sony mới đoạt giải.
Thí dụ như Asmongold – một streamer rất nổi tiếng với hàng triệu lượt theo dõi, khi Astro Bot được xướng tên tại lễ trao giải, anh ta đã gọi thẳng là Sony mua giải trong khi còn không biết Astro Bot là cái game gì.
Sau đó Asmongold đã đi chơi thử Astro Bot và dĩ nhiên thay đổi giọng điệu 180 độ luôn, mặc dù vẫn phải cố níu kéo theo dạng chữa ngượng, kiểu cái game này nó vẫn mua giải nhưng mà nó hay thật đồng bào ạ – ờ nghe rất chi là công tâm đấy.
Đây chính là ví dụ trực quan nhất cho việc tại sao Astro Bot bị đánh giá thấp, thiên kiến của game thủ cộng thêm lối chơi nhìn qua không hấp dẫn, đã khiến Astro Bot ăn nhiều gạch đá như vậy.
Mặc dù tôi vẫn phải nói nếu bỏ Astro Bot vào một năm nào khác, thí dụ như năm ngoái với Baldur’s Game 3 hay Elden Ring vào năm 2022, thì một nửa phần trăm chiến thắng cũng chả có. Astro Bot thắng GOTY 2024 đơn giản vì năm nay game xuất sắc quá ít mà thôi, nói thẳng là buộc vơ bèo gạt tép là chính.
Game độc quyền và GOTY
Khi Góc hư cấu lên mấy group game tại Việt Nam để hóng drama và đọc được các bình luận, về việc Astro Bot là game độc quyền thì thắng giải GOTY là không công bằng, lý do là số lượng người chơi mà nó tiếp cận được chắc chắn là ít hơn các game đa nền – hay nói thẳng ra là game trên PC, chúng ta đều biết tôi đang nói về cái gì mà đúng không.
Mấy cái bình luận này làm tôi đang ngồi uống Sting tí thì sặc hết ra bàn phím, nó truyền cảm hứng cực mạnh để tôi phải làm cái bài viết này, mà méo vì cái lý do gì khác ngoài troll cả. Đầu tiên bỏ qua vấn đề game độc quyền có nên được giải hay không, thì hãy nhìn lại lịch sử của The Game Award từ năm 2014 tới nay, xem có bao nhiêu game độc quyền đoạt giải.
Cụ thể thì trong 11 năm giải diễn ra, có tổng cộng 4 game độc quyền được xướng tên là game xuất sắc nhất năm, cụ thể:
– The Legend of Zelda: Breath of the Wild – độc quyền trên Nintendo Switch.
– God of War 2018 – độc quyền cho Playstation 4.
– The Last of Us Part II – độc quyền cho Playstation 4.
– Và cuối cùng là Astro Bot – độc quyền cho Playstation 5.
Nếu tính cả tiền thân của The Game Award là Spike Video Game Awards thì con số này còn nhiều nữa, nhưng mà tôi khá là chắc những người nói game độc quyền thì không nên tranh giải, cũng không quan tâm hoặc là không biết đâu nên bỏ qua đi. Giờ thì chắc sẽ có người thắc mắc là God of War 2018 cũng có trên PC mà, nhưng mà thời điểm nó ra mắt trên PC là tận 2022, tức là 4 năm sau đó nên thời điểm game này đoạt giải nó vẫn tính là game độc quyền.
Nó cũng tương tự như huyền thoại GTA 5, vì nó cũng đoạt giải vào năm 2013 và tất nhiên GTA 5 cũng là game độc quyền, nói theo logic ở trên chắc nhà Sao Đá phải giàu gấp 10 lần Sony, vì GTA 4 cũng độc quyền và cũng thắng. Tới đây chắc sẽ có người chửi thằng ngu này, mày không thấy đây là game quốc dân của PC à, không thấy clip test máy nào cũng bật GTA 5 trước để thử hiệu năng à.
Nhưng bạn tôi ơi, bạn nên nhớ là GTA 5 ra mắt vào 2013 và tận sau đó 2 năm tức 2015 nó mới lên PC, tức là cũng giống như God of War, nó là game độc quyền thời điểm đoạt giải. À mà nói luôn thì GTA 6 cũng sẽ làm giống thế nhé, chỉ phát hành cho console trước rồi sau đó mới lên PC, chả biết tới lúc game này đoạt giải có ai dùng văn game độc quyền không nhỉ.
Tất nhiên chả ai thích game độc quyền cả nhưng đôi khi cuộc đời nó là thế, hoặc là bạn bỏ tiền ra mua console, hoặc là bạn chấp nhận chơi game chậm hơn người ta hay có khi là không được chơi luôn. Còn về câu nói số lượng người chơi mới đại diện cho độ phổ biến thì nó nghe vô cùng trào phúng, cộng đồng người chơi PC lớn hơn console là thật, nhưng không phải tất cả đều chơi con game đó, ngược lại trên console thì khi những tựa game đỉnh ra mắt – hầu hết người chơi sẽ chú ý tới nó, vì console là máy thuần chơi game còn PC là đa tác vụ.
Lấy ví dụ như Breath of the Wild là game độc quyền của Nintendo, thắng GOTY vào năm 2017 và nó bán được 31 triệu bản. Hay như God of War thắng 2018 thì chỉ riêng trên Playstation nó đã bán được 20 triệu bản rồi, so sánh với các bom tấn khác trên PC, thì số lượng người chơi tiếp cận các game độc quyền không hề kém hơn.
Vả lại nếu tính về số lượng người chơi, thì Genshin đã thắng GOTY từ lúc nào rồi. Còn như năm nay thì cứ nhìn Balatro là thấy, số người chơi của nó sợ còn không bằng một phần mười nếu so sánh với các game như Wuthering Waves hay Zenless Zone Zero, mặc dù vậy ai cũng thấy Balatro có gameplay chất lượng hơn 2 game gacha kia là rõ. Với lại nếu tính game độc quyền là không công bằng, thì hóa ra là loại hết console ra và The Game Award cho toàn PC Master Race chơi với nhau à.
Nói một câu hơi bị phũ phàng, thì PC là mảnh đất không được các ông lớn quan tâm tới, hay nói đúng hơn là chỗ vơ bèo gạt tép sau khi đã hốc chán chê trên console. Thời đại này game đa nền nên game độc quyền mới được cho lên PC đấy, chứ cách đây hơn 10 năm là bít cửa luôn, như game thủ PC từng thèm phát rồ God of War những phiên bản đầu, nhưng Sony nói luôn là có cái nịt ấy – muốn chơi thì mua Playstation 2 mà chơi.
Cho nên việc bạn thấy một bản port tệ hại lên PC từ console, bug với lag tè le như cơm bữa là chuyện bình thường, đơn giản là game đó tối ưu cho console trước còn PC chỉ là nơi hớt váng cuối mà thôi.
Nguyên nhân của chuyện này thì khá nhiều, cả vấn đề kinh tế hay crack nhưng quan trọng hơn đó là trải nghiệm. Lấy ví dụ một game thế giới mở có cả tấn bí mật như GTA, nếu ra trên PC thì chắc chắn ngày đầu tiên dân tình sẽ vọc sạch file gốc của game, có bao nhiêu bí mật là bị lôi ra hết, như vậy thì độ hot của nó sẽ giảm cực nhiều, ảnh hưởng không chỉ tiến độ bán game mà cả danh tiếng của series nữa. Hay Final Fantasy 7 Rebirth cũng phải chờ cả năm mới lên PC, lý do thì chắc không cần nói nữa.
Thế nên mặc dù rất giải trí và rất vui khi xem combat trên mạng, nhưng câu nói game độc quyền thắng GOTY là không công bằng nó… rất chi là vô tri, may mắn là không phải ai cũng nghĩ như vậy, không thì chắc Góc hư cấu tôi một ngày sặc Sting vài trăm lần mất.
Mong rằng GOTY năm sau sẽ vẫn còn drama hay ho như năm nay, GTA 6 độc quyền trên console trước nó sẽ như thế nào, không biết nhà Sao Đá mà thắng giải thì lấy đâu ra tiền đút lót ban tổ chức tiếp nữa.